Moscow – thủ đô của nước Nga không chỉ nổi tiếng bởi lịch sử nghìn năm, mà còn là nơi giao thoa đầy thú vị của nhiều trường phái kiến trúc khác nhau. Từ những nhà thờ cổ mang dấu ấn thời trung cổ, đến các công trình khổng lồ thời Liên Xô và cả những “thí nghiệm kiến trúc” sau thời kỳ Perestroika – tất cả cùng tồn tại trên từng góc phố.
Nếu bạn đang ấp ủ kế hoạch du học Nga, hoặc đơn giản chỉ muốn hiểu hơn về vẻ đẹp độc đáo của Moscow, thì danh sách dưới đây sẽ là hành trang tuyệt vời cho chuyến hành trình văn hoá của bạn. Cùng điểm qua 10 phong cách kiến trúc bạn có thể bắt gặp khi đặt chân đến thủ đô của xứ sở bạch dương.
Kiến trúc Nga thời Trung cổ
Một số công trình cổ nhất còn tồn tại đến ngày nay chính là biểu tượng quốc gia của nước Nga – nhà thờ Thánh Basil, các nhà thờ trong điện Kremlin, và Nhà thờ Cứu Thế tại tu viện Andronikov thế kỷ 15 – nơi vẫn còn lưu giữ được các bức bích họa nguyên bản của danh hoạ Andrei Rublev.
Ngoài ra, kiến trúc Nga tiền-Petrine còn để lại những công trình bằng đá như phủ của dòng họ Romanov (thế kỷ 16-17) hay khu Phố Anh cổ.
Phong cách Baroque
Dưới thời Peter Đại Đế, phong cách phương Tây bắt đầu lan rộng ở Nga. Baroque châu Âu kết hợp với phong cách Uzorochye truyền thống tạo nên Baroque Moscow – một biến thể độc đáo của Baroque. Bạn có thể thấy phong cách này rõ nét ở các nhà thờ do giới quý tộc xây dựng tại Moscow và vùng ven.
Tiêu biểu có thể kể đến Nhà thờ Chúa Ba Ngôi tại Troitse-Lykovo (1698–1703) hay tổ hợp kiến trúc tu viện Novodevichy.
Kiến trúc Gothic
Khi phong cách Baroque dần trở nên quá cầu kỳ, giới kiến trúc Nga bắt đầu thử nghiệm với Gothic. Mặc dù ban đầu mang nét xa lạ với thị hiếu Nga, các mái vòm nhọn và tháp vươn lên trời cao nhanh chóng được yêu thích và ứng dụng vào cả nhà thờ Chính thống giáo.
Tại Moscow, bạn có thể bắt gặp công trình theo phong cách này như Cung điện Tsaritsyno hay Nhà thờ Công giáo Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Phong cách (Tân) Nga
Vào cuối thế kỷ 19, dưới thời Sa hoàng Alexander III, Nga quay lại tìm cảm hứng từ chính di sản văn hoá dân tộc. Kết quả là phong cách “Tân Nga” (Neo-Russian) ra đời. Tại Moscow, bạn có thể chiêm ngưỡng Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – được xây dựng như một phần hài hoà với quần thể kiến trúc trung cổ ở Quảng trường Đỏ.
Một ví dụ khác là dinh thự của thương nhân Igumnov (1888–1895), hiện là dinh thự chính thức của Đại sứ Pháp tại Nga.
Art Nouveau – Nghệ thuật mới
Art Nouveau ở Nga là sự hòa quyện giữa nghệ thuật hiện đại và truyền thống dân gian. Từ bố cục bất đối xứng, hoạ tiết hoa lá, tranh ghép mosaic cho tới cảm hứng từ văn hoá dân tộc, phong cách này thu hút giới thương nhân và nghệ sĩ.
Một trong những kiến trúc sư nổi bật là Fyodor Schechtel – tác giả của dinh thự Ryabushinsky và nhà ga Yaroslavsky – hai công trình không thể bỏ qua nếu bạn đang du học tại Moscow.
Trường phái Tiên phong
Những năm 1920, sau nội chiến, Liên Xô ưu tiên tái thiết thủ đô với tinh thần đổi mới. Chủ nghĩa kiến tạo (Constructivism) lên ngôi với những công trình hiện đại, ít trang trí nhưng chú trọng công năng và ánh sáng.
Nhà báo Izvestiya, Nhà máy Bánh mì số 5 và đặc biệt là ngôi nhà hình ống độc đáo của kiến trúc sư Melnikov là những minh chứng sống động cho trường phái này.
Phong cách Liên Xô
Sau thời kỳ Constructivism, phong cách Art Deco mang màu sắc cổ điển quay trở lại – nhưng lần này là phiên bản Liên Xô hoành tráng hơn. Những công trình như Thư viện Quốc gia Nga hay Toà nhà Quốc hội mang đậm tính tượng trưng: đồ sộ, vững chãi, đậm nét quyền lực.
Phong cách Đế chế Stalin
Sau Thế chiến II, kiến trúc Liên Xô bước vào thời kỳ “Đế chế Stalin”. Đây là giai đoạn các công trình trở nên cầu kỳ, hoành tráng hơn bao giờ hết – từ cột trụ, mái vòm, phù điêu, đến các biểu tượng sao 5 cánh hay quốc huy Liên Xô.
Trường Đại học Quốc gia Moscow (MGU) và Trung tâm triển lãm VDNKh là hai ví dụ điển hình không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá văn hoá nếu bạn đang săn học bổng Nga.
Kiến trúc thô mộc
Đến những năm 1970, khi đất nước phục hồi sau chiến tranh, phong cách Brutalism lên ngôi. Đặc trưng bởi khối bê tông lớn, không trang trí, những toà nhà kiểu này mang lại cảm giác “khổng lồ”, hiện đại và có phần… siêu thực.
Tại Moscow, có thể kể đến Trung tâm ung bướu Blokhin hay “Toà nhà con tàu” – nơi từng dành cho các kỹ sư ngành hạt nhân.
Phong cách Luzhkov
Thập niên 1990, khi Liên Xô tan rã, Moscow bước vào thời kỳ hỗn độn với những thử nghiệm kiến trúc táo bạo. Thị trưởng Yuri Luzhkov cho phép xây dựng hàng loạt công trình theo phong cách hậu hiện đại, pha trộn kính, kim loại và cảm hứng từ các trường phái cũ như Art Deco hay Art Nouveau.
Mặc dù gây tranh cãi, đây vẫn là những dấu ấn không thể xoá nhoà của một thời kỳ đầy biến động – điều mà bạn sẽ cảm nhận rõ nếu học tập và sinh sống tại Moscow.
