Khi nào và bằng cách nào mà lá cờ ba màu của nước Nga ra đời? Quốc kỳ Nga có luôn luôn mang hình thức như hiện tại không? Và ý nghĩa thật sự của ba dải màu này là gì? Nếu bạn đang chuẩn bị cho hành trình du học Nga, đây là một phần văn hóa – lịch sử bạn nhất định nên tìm hiểu để thêm hiểu, thêm yêu đất nước này.
Lá cờ ra đời dưới thời Sa hoàng Pyotr Đại đế
Theo các nhà sử học, năm 1668 được xem là năm khai sinh của quốc kỳ Nga. Khi ấy, chiến hạm đầu tiên do người Nga tự đóng – mang tên Oryol – đã treo một lá cờ nguyên mẫu có ba màu đỏ, trắng và xanh nhạt. Tuy nhiên, chính xác cách bố trí các màu này thế nào thì đã thất truyền trong dòng chảy lịch sử.
Đến thời Sa hoàng Pyotr Đại đế (Peter the Great), quốc kỳ Nga với ba dải màu trắng – xanh – đỏ như hiện nay mới được chính thức định hình. Trong năm 1693, một biến thể có hình đại bàng hai đầu đã được treo trên chiến thuyền Thánh Pyotr. Sau đó, tuy hải quân sử dụng một loại cờ khác cho mục đích quân sự, nhưng Pyotr đã ban hành sắc lệnh treo quốc kỳ ba màu này trên tất cả các tàu dân sự, tàu thương mại và tàu của các nhà thám hiểm.
Quốc kỳ bị lãng quên gần 70 năm
Dưới thời Sa hoàng Nicholas II (1896), cờ trắng – xanh – đỏ chính thức trở thành quốc kỳ của Đế quốc Nga. Đó là nỗ lực nhằm khẳng định mối gắn kết giữa vị tân hoàng đế với toàn thể nhân dân. Tuy nhiên, sau Cách mạng tháng Mười năm 1917, chính quyền Xô Viết đã xóa bỏ mọi biểu tượng của đế quốc cũ, trong đó có lá cờ ba màu.
Màu đỏ cách mạng trở thành biểu tượng chính thức cho nhà nước Liên Xô mới. Năm 1922, cờ đỏ với hình búa liềm vàng được chọn làm quốc kỳ chính thức – thể hiện tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô. Phải đến thập niên 1990, quốc kỳ ba màu mới được khôi phục.
Quốc kỳ chính thức trở lại vào năm 1991
Ngày 22 tháng 8 được xem là Ngày Quốc kỳ Nga, đánh dấu sự hồi sinh của lá cờ truyền thống trong thời kỳ hiện đại. Từ ngày 18 đến 21 tháng 8 năm 1991, một nhóm lãnh đạo Đảng Cộng sản đã tiến hành cuộc đảo chính bất thành nhằm ngăn chặn sự tan rã của Liên Xô – được gọi là cuộc đảo chính tháng Tám.
Chính quyền của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết Liên bang Nga, đứng đầu là Tổng thống Boris Yeltsin, đã phản đối cuộc đảo chính. Trong bài phát biểu gửi đến toàn dân, Yeltsin nhấn mạnh rằng: “Những hành động bạo lực này chỉ đưa chúng ta quay lại thời kỳ Chiến tranh Lạnh và sự cô lập của Liên Xô khỏi cộng đồng quốc tế.”
Hàng ngàn người đã tụ họp trước tòa nhà Quốc hội (White House), và chính tại đây, Yeltsin đã giương cao quốc kỳ trắng – xanh – đỏ của nước Nga. Ngày 22 tháng 8 năm 1991 được xem là thời điểm chiến thắng trước cuộc đảo chính, và ba năm sau, ngày này chính thức trở thành Ngày Quốc kỳ Nga.
Có một đạo luật riêng về quốc kỳ
Tổng thống Boris Yeltsin đã ký sắc lệnh đầu tiên về quốc kỳ vào năm 1993. Đến năm 2000, Tổng thống Vladimir Putin tiếp tục ban hành Luật Hiến pháp Liên bang về Quốc kỳ Liên bang Nga.
Luật quy định rõ ràng hình thức của quốc kỳ: “Quốc kỳ Liên bang Nga là một hình chữ nhật có ba dải màu ngang bằng nhau: trên cùng là màu trắng, ở giữa là màu xanh đậm, và dưới cùng là màu đỏ. Tỷ lệ giữa chiều rộng và chiều dài lá cờ là 2:3.” Ngoài ra, luật còn quy định nghiêm ngặt việc sử dụng quốc kỳ – như phải treo tại các cơ quan nhà nước cấp liên bang. Các vùng, khu vực thuộc liên bang không được phép sử dụng quốc kỳ làm nền tảng cho thiết kế cờ riêng.
Vào những ngày quốc tang, quốc kỳ được treo kèm một dải ruy băng đen trên đỉnh cột cờ. Việc xúc phạm quốc kỳ bị coi là hành vi phạm pháp và có thể bị xử lý hình sự – thậm chí bị kết án tù.
Ý nghĩa màu sắc vẫn chưa có lời giải chính thức
Trong thế kỷ 19, nhiều người tin rằng: màu trắng tượng trưng cho tự do, màu xanh là màu của Đức Mẹ Maria – vị thánh bảo hộ nước Nga, còn màu đỏ biểu tượng cho quyền lực nhà nước. Tuy nhiên, chính Sa hoàng Pyotr Đại đế – người tạo nên thiết kế lá cờ hiện đại – lại không để lại lời giải thích chính thức nào về ý nghĩa các màu này. Trải qua thời gian, nhiều lý giải khác nhau đã được đưa ra. Một trong những cách hiểu phổ biến nhất hiện nay là:
– Trắng tượng trưng cho hòa bình và sự trong sáng
– Xanh thể hiện niềm tin, lòng trung thành và sự chân thật
– Đỏ là biểu tượng của sức mạnh, lòng dũng cảm và sự hy sinh cho Tổ quốc
