Truyền hình Liên Xô không chỉ là những bản tin chính trị hay phim tài liệu cứng nhắc như nhiều người vẫn hình dung. Thực tế, từ những năm 60 đến cuối thập niên 90, trẻ em Liên Xô đã lớn lên cùng hàng loạt chương trình truyền hình đặc sắc, gần gũi và đầy tính giáo dục, không màu sắc tuyên truyền mà tập trung truyền tải những giá trị nhân văn. Đối với nhiều bạn trẻ đang có ý định du học Nga, việc tìm hiểu về văn hóa và đời sống của đất nước này qua những chương trình truyền hình thiếu nhi kinh điển sẽ là một trải nghiệm thú vị. Sau đây là 7 chương trình truyền hình thiếu nhi được yêu thích nhất thời Liên Xô – một phần tuổi thơ đáng nhớ không chỉ của thế hệ trước mà còn tiếp tục được phát lại đến ngày nay.
Chuyến thăm thế giới cổ tích
“Chào các em thiếu nhi yêu quý và các đồng chí người lớn đáng kính!” – chỉ cần nghe thấy lời chào quen thuộc của người dẫn chương trình Valentina Leontyeva là bao đứa trẻ đã háo hức ngồi ngay ngắn trước màn hình. Mỗi tập, cô “dì Valya” lại kể chuyện về nguồn gốc của bộ phim hoạt hình hoặc tác phẩm điện ảnh dài được chiếu sau đó, rồi đặt câu hỏi hoặc giao nhiệm vụ sáng tạo cho các bạn nhỏ ở nhà. Trong tập tiếp theo, cô sẽ đọc to những câu trả lời hay nhất được gửi về. Một chi tiết không thể thiếu là hình ảnh bà kể chuyện mặc đồ dân gian Nga, ngồi bên cửa sổ và khép lại truyện bằng câu nói: “Câu chuyện đến đây là hết, hoan hô các cháu đã chăm chú lắng nghe!”
Chúc ngủ ngon nhé, các bé!
Chương trình lâu đời và được yêu thích nhất Liên Xô vẫn còn lên sóng cho đến ngày nay. Những nhân vật hoạt hình như chú heo Khryusha, chó con Philya, thỏ Stepashka và quạ Karkusha đã trở thành biểu tượng quốc dân. Mỗi tập, các nhân vật này sẽ tham gia vào những tình huống dạy bài học đạo đức, sau đó là phần hoạt hình, khép lại bằng bài hát ru “Những món đồ chơi mệt mỏi đang ngủ say”. Đặc biệt, vào năm 1988, Khryusha từng xuất hiện trong một chương trình truyền hình hợp tác Liên Xô – Mỹ, gặp gỡ Kermit the Frog của “The Muppets” – một dịp hiếm hoi giao thoa văn hóa giữa hai siêu cường trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
ABVGDeyka
Người ta cho rằng chương trình này được lấy cảm hứng từ “Sesame Street” của Mỹ. Thay vì búp bê, nhân vật chính là những chú hề học đọc, học viết cùng trẻ em qua các trò chơi vui nhộn. Tác giả thiếu nhi nổi tiếng Eduard Uspensky – “cha đẻ” của Cheburashka và những câu chuyện làng Prostokvashino – cũng góp phần tạo dựng chương trình này. Với nhiều thế hệ từng du học Nga, ABVGDeyka là cầu nối đầu tiên để tiếp cận tiếng Nga theo cách đơn giản, gần gũi và sinh động.
Trong thế giới động vật
Dù không được quảng bá là chương trình riêng cho thiếu nhi, nhưng “Trong thế giới động vật” lại được khán giả nhí vô cùng yêu thích nhờ những câu chuyện hấp dẫn về động vật, môi trường sống và tập tính của chúng. Các MC như Alexander Zguridi, Vasily Peskov và Nikolay Drozdov đều trở thành thần tượng vì cách dẫn chuyện truyền cảm và dễ hiểu. Trong thời chưa có Internet, chương trình này là một kho tư liệu sống động với những ai mơ ước trở thành nhà sinh vật học hay nhân viên sở thú.
Đồng hồ báo thức
Phát sóng sáng Chủ nhật lúc 9:30, đây là “món quà” cuối tuần của thiếu nhi Liên Xô với các tiết mục văn nghệ, hoạt cảnh, kịch thiếu nhi và phim hoạt hình do chính khán giả bình chọn qua thư tay. Không khí tươi vui của chương trình khiến ngày Chủ nhật trở nên trọn vẹn và đáng nhớ, là thời gian cả nhà quây quần trước màn hình sau một tuần học tập, làm việc.
Muốn biết tất cả
Chương trình “bách khoa toàn thư truyền hình” này giải đáp mọi câu hỏi ngây thơ nhưng sâu sắc của trẻ em: nhà kính để làm gì? Tiền ra đời thế nào? Khủng long sống ở đâu? Lối dẫn dắt khoa học nhưng dễ hiểu, cùng phần mở đầu đầy ấn tượng – cậu bé dùng búa đập vỡ quả óc chó kèm theo bài thơ: “Hạt kiến thức thật khó nhằn, nhưng chúng ta không lùi bước – Chương trình TV ‘Muốn biết tất cả’ sẽ giúp ta phá giải!” – đã để lại dấu ấn khó phai với nhiều thế hệ học sinh. Đây là nguồn truyền cảm hứng cho những bạn trẻ yêu khoa học khi chuẩn bị du học Nga hoặc tìm kiếm học bổng Nga ngành tự nhiên.
Giờ thiếu nhi
Ra đời vào cuối thời Liên Xô, chương trình này dạy tiếng Anh, Pháp và Đức qua các câu chuyện kể bằng hoạt hình – nổi bật nhất là nhân vật người ngoài hành tinh Big Muzzy do BBC cung cấp. Ngoài học ngoại ngữ, chương trình còn hướng dẫn nấu ăn, dạy kỹ năng sống đơn giản qua các hoạt cảnh sinh động. Với nhiều người từng theo dõi chương trình, đó không chỉ là một lớp học, mà còn là một kỳ nghỉ nhỏ giữa tuần – nơi các em nhỏ vừa học vừa chơi mà vẫn tích lũy được kiến thức hữu ích cho tương lai.
