Ở thời kỳ đỉnh cao của Liên Xô, những quán cà phê không chỉ là nơi để ăn uống mà còn là điểm tụ họp mang đậm phong cách sống mới mẻ, hiện đại – đặc biệt là với giới trẻ thành thị. Trong không khí sôi động của thời kỳ “tan băng” và giấc mơ vươn tới không gian, hàng loạt quán cà phê với thiết kế “có một không hai” đã ra đời. Dưới đây là danh sách 7 quán cà phê và nhà hàng thời Liên Xô mà nếu bạn đang tìm hiểu về du học Nga hay văn hóa đời sống thời kỳ Xô viết, chắc chắn không thể bỏ qua.
Quán cà phê tự động
Một trong những mô hình quán cà phê đầu tiên và độc đáo bậc nhất ở Liên Xô chính là quán cà phê tự động. Ý tưởng này vốn được lấy cảm hứng từ Hoa Kỳ vào thập niên 1930, nhưng đến giữa thế kỷ 20 mới trở nên phổ biến tại các thành phố lớn như Moskva, Leningrad (nay là St. Petersburg), Novosibirsk… Quán nổi tiếng nhất nằm gần cửa hàng thiếu nhi Detsky Mir tại Moskva. Tại đây, thực khách mua thẻ tại quầy và tự chọn món ăn trong khoảng 40 món nóng lạnh được phục vụ hoàn toàn bằng máy. Theo tạp chí “Thương mại Xô Viết”, có khoảng 10.000 người đến ăn mỗi ngày. Tuy nhiên, quán chỉ hoạt động đến năm 1961 vì hệ thống máy móc xuống cấp, sau đó được chuyển thành nhà ăn bình thường.
Cà phê trong “đĩa bay”
Giữa thập niên 1960, làn sóng khám phá vũ trụ lan rộng khắp thế giới. Kiến trúc sư người Phần Lan – Matti Suuronen – thiết kế một ngôi nhà hình đĩa bay mang tên Futuro, và một vài phiên bản đã được đưa đến Liên Xô. Tại thành phố Krasnodar, người dân đặc biệt yêu thích quán kem Sputnik – nằm trọn trong mô hình “nhà đĩa bay” đặt ngay khu dân cư. Đây là điểm hẹn lý tưởng cho các gia đình có trẻ nhỏ, vừa ăn kem vừa sống trong không khí “vũ trụ hóa” rất thời thượng.
Cà phê dưới lòng đất
Ngay từ năm 1935, khi tàu điện ngầm Moskva ra đời, các quầy giải khát mini tại ga tàu cũng theo đó xuất hiện. Tại các ga như Okhotny Ryad, hành khách có thể mua kem, kẹo và nước ngọt. Sau Thế chiến II, các quán cà phê nhỏ còn mở tại những ga lớn như Sân bay (Aeroport), Thư viện Lenin, Kropotkinskaya, hay Komsomolskaya. Cho đến nay, một trong số đó vẫn hoạt động tại ga Arbatskaya – từng là quán ăn dành riêng cho lái tàu nhưng giờ mở cửa cho mọi người.
Nhà hàng xoay trên tháp truyền hình
Nhà hàng ba tầng “Sedmoye Nebo” (Bầu trời thứ bảy) tại tháp truyền hình Ostankino không chỉ là nơi ăn uống, mà còn là điểm tham quan độc nhất vô nhị ở Moskva. Với độ cao 330 mét, nơi đây từng là nhà hàng xoay cao nhất thế giới, thực hiện một vòng xoay hoàn chỉnh trong 40 phút – đủ để chiêm ngưỡng toàn cảnh thủ đô. Do lý do an toàn, món ăn được chuẩn bị ở nơi khác và chỉ được hâm nóng tại đây. Nhà hàng chỉ đón khoảng 80 khách một lần, vé vào được bán riêng như một trải nghiệm “trên mây”. Sau vụ cháy lớn tại tháp, nhà hàng phải đóng cửa suốt 15 năm và chỉ mở lại vào năm 2016.
Cà phê trong máy bay cũ
Tại các công viên thành phố thời Liên Xô, người ta thường bắt gặp những chiếc máy bay ngừng hoạt động được “tái sinh” thành rạp chiếu phim thiếu nhi hoặc quán cà phê độc đáo. Những quán này thường mang cái tên như “Chuyến bay”, “Máy bay phản lực” hay “Icarus” – thể hiện tinh thần bay bổng và sáng tạo. Không chỉ là nơi ăn uống, đây còn là điểm đến hấp dẫn cho trẻ em và người lớn đam mê hàng không.
Cà phê thanh niên và câu lạc bộ jazz
Từ thập niên 1960, trong giai đoạn “tan băng” chính trị và văn hóa, các quán cà phê thanh niên bắt đầu xuất hiện rầm rộ tại các đô thị lớn. Với bảng hiệu rực rỡ và âm nhạc sôi động, đây là điểm tụ tập của sinh viên, nghệ sĩ, nhà văn – những người khát khao không gian tự do sáng tạo. Ban ngày, quán hoạt động như cà phê bình thường, nhưng tối đến lại biến thành câu lạc bộ nhạc jazz – thể hiện nhịp sống cởi mở của một thế hệ mới. Những ai đang lên kế hoạch du học Nga chắc chắn sẽ thấy không khí sáng tạo và tự do này vẫn hiện diện đâu đó trong các thành phố hiện đại ngày nay.
Cà phê trên tàu điện
Một mô hình cực kỳ đặc biệt xuất hiện vào thập niên 1980 – thời điểm nhà nước bắt đầu cho phép kinh doanh tư nhân – đó là cà phê trên tàu điện.
Những chiếc xe điện cũ được cải tạo lại thành quán ăn di động, phục vụ các món đơn giản như bánh mì, súp nhẹ… Dù hạn chế về bếp núc, nhưng không gian cực kỳ ấm cúng và mang chất “retro” rõ nét.
Tại Moskva, từng có một tram-café chạy quanh khu Chistye Prudy và thậm chí còn góp mặt trong một vài bộ phim Xô Viết. Đây chắc chắn là “điểm cộng” hấp dẫn cho những ai yêu thích văn hóa đường phố khi tìm hiểu hành trình học bổng Nga.
