Nếu bạn nghĩ những tu viện ở Nga chỉ nằm trên đồi cao phủ tuyết trắng hay bên dòng sông băng giá, thì hãy chuẩn bị ngạc nhiên. Trong suốt nhiều thế kỷ, để tìm kiếm sự tĩnh lặng tuyệt đối, các tu sĩ Chính thống giáo không chỉ rút lui vào rừng sâu hay núi thẳm, mà còn tạo ra những nơi ẩn tu ngay trong lòng đất – với những nhà nguyện, giáo đường, và hành lang đào thẳng vào núi đá.
Với những bạn đang du học Nga, muốn tìm hiểu chiều sâu văn hoá và tôn giáo của xứ sở Bạch Dương, thì đây chính là hành trình khám phá khác biệt – nơi lịch sử, tâm linh và kiến trúc hòa quyện trong bóng tối tĩnh lặng của những hang động thiêng liêng.
Tu viện Dormition Divnogorsky
Tên gọi “Divnogorye” xuất phát từ chữ diva – những cột đá phấn trắng cao chót vót giữa thảo nguyên. Tu viện hang động đầu tiên ven sông Don được cho là thành lập từ thế kỷ 12, khi các tu sĩ Hy Lạp trốn chạy khỏi sự đàn áp Công giáo ở Sicily. Có thuyết lại cho rằng tu viện ra đời vào thế kỷ 17.
Trong khuôn viên tu viện có sáu hang dài tới 284 mét, bên trong là các nhà nguyện được khắc trực tiếp vào vách đá. Dưới thời Liên Xô, tu viện bị đóng cửa, thư viện quý báu bị ném xuống sông, nơi đây từng là bệnh viện và nhà điều dưỡng. Phải đến năm 1997, đời sống tu hành mới được khôi phục.
Gần đó, ở Bolshiye Divy, có nhà thờ lưu giữ biểu tượng Đức Mẹ Divnogorskaya từ Sicily – được tin là đã cứu người dân địa phương khỏi dịch tả thế kỷ 19.
Tu viện Kostomarovsky Spassky
Nằm gần sông Don, tu viện này nổi bật với những núi đá phấn trắng gợi nhớ đến vùng Cappadocia của Thổ Nhĩ Kỳ. Các hang ở đây dài khoảng 220 mét, có thể xuất hiện từ thế kỷ 8–10. Đến thế kỷ 17, những lối đi này dần được mở rộng thành một tu viện hang động hoàn chỉnh.
Điểm linh thiêng nhất là biểu tượng Đức Mẹ “Thiên Đàng Phúc Lành” – một bức họa cỡ người thật, vẽ trên tấm kẽm vào giữa thế kỷ 19. Dấu tích đạn trên khuôn mặt Chúa Hài Đồng vẫn còn đó – minh chứng cho một thời kỳ đầy biến động.
Nơi đây còn có Hang Sám hối – một hành lang dài, hai bên là các biểu tượng thiêng, nơi các tín đồ được để lại một mình với suy nghĩ và tội lỗi của mình. Rất phù hợp cho những ai đang du học Nga và tìm kiếm một không gian nội tâm yên bình.
Tu viện Assumption Pskov-Pechersk
Tương truyền, vào thế kỷ 16, một nông dân tên Ivan Dementiev phát hiện lối vào hang động có khắc dòng chữ: “Những hang động do Chúa xây”. Các tu sĩ đầu tiên là người từ tu viện Kiev-Pechersk, nhưng chính một linh mục địa phương đã đào tiếp các hang mới gần sông Kamenets vào cuối thế kỷ 15.
Ngày nay, nơi đây lưu giữ biểu tượng Đức Mẹ Dormition thiêng liêng – được cho là đã bảo vệ vùng Pskov khỏi giặc ngoại xâm. Ngoài ra, còn có hình ảnh Đức Mẹ Tenderness trong Nhà thờ St. Michael. Có tổng cộng sáu hang trong khuôn viên tu viện, nhiều trong số đó từng là nơi chôn cất các vị thánh.
Tu viện Kholkovsky Trinity
Theo truyền thuyết, các hoàng tử Igor và Vsevolod Svyatoslavovich từng gặp nhau ở đây trước cuộc chinh phạt người Polovtsian. Các tu sĩ sống và cầu nguyện trong các hang động. Tuy nhiên, dưới thời Nữ hoàng Ekaterina II, tu viện bị đóng cửa và dần suy tàn.
Chỉ đến năm 1990, các hang mới bắt đầu được khai thông và khôi phục. Đây là ví dụ sống động cho những giá trị tâm linh Nga vượt qua cả thời gian và chính trị.
Tu viện Skanov
Kể từ thế kỷ 16, những nhà nguyện và hành lang đã được đào sâu vào núi Plodskaya Gora, tổng chiều dài tới 670 mét – dài hơn cả hệ thống hang động nổi tiếng ở Kiev. Nhiệt độ trong hang ổn định quanh năm từ 6–12°C.
Dưới thời Xô Viết, khu ẩn tu bị bỏ hoang. Phải đến năm 2007, tu viện mới được tái thiết với tên gọi Tu viện Thánh Anthony và Theodosius. Bên trong có nhà thờ kính nhớ các Thánh tử vì đạo của nước Nga.
Tu viện Thánh Nicholas
Năm 1896, một người Cossack góa vợ tên Zachary Kartsev mơ thấy Đức Mẹ hiện ra, bảo ông lên đường. Ông đến vùng cao ven sông Samara, tự tay đào hang, sống và cầu nguyện trong đó suốt hai năm.
Dần dần, những người đồng chí hướng đến với ông, và đến năm 1909, Kartsev trở thành tu sĩ. Các hành lang trong hang ngày càng sâu – tổng cộng tới 256 mét. Sau năm 1917, khu ẩn tu bị phá hủy và chỉ được phục dựng lại từ năm 2002.
Hiện nay, nơi đây có nhà thờ Thánh Anthony và Theodosius cùng nhà nguyện của Đại tử đạo Panteleimon.
Tu viện Gethsemane Chernigov Skete
Năm 1844, một nhóm tu sĩ tìm đến vùng gần tu viện Trinity-St. Sergius Lavra để sống đời ẩn dật. Trong số đó có “thánh điên” Filippushka – người bắt đầu đào các hang sâu. Dần dần, các nhà nguyện và nhà thờ dưới lòng đất xuất hiện, trong đó nổi bật là nhà thờ Tổng lãnh Thiên thần Michael.
Không có hệ thống sưởi, ánh sáng duy nhất là từ các đèn dầu. Sau nhiều thập kỷ bị lãng quên, cuối thập niên 1980, nơi đây được phục dựng. Ngày nay, du khách có thể đến chiêm ngưỡng hang động cổ kính và thánh đường thờ biểu tượng Chernigov-Gethsemane của Đức Mẹ – một biểu tượng thiêng liêng của miền Trung nước Nga.
