Khi nhắc đến nước Nga, người ta thường nghĩ ngay đến cái lạnh buốt, những cung điện nguy nga hay nền chính trị nhiều biến động, nhưng điều làm nên linh hồn Nga sâu sắc nhất có lẽ lại nằm trên từng trang văn. Trong chương trình học phổ thông tại Nga, những cái tên sau đây là bắt buộc phải học – và thậm chí còn được đọc đi đọc lại qua nhiều thế hệ. Dưới đây là 10 nhà văn vĩ đại nhất trong lịch sử nước Nga, và nếu bạn đang tìm hiểu về du học Nga, yêu văn học hoặc đang theo đuổi học bổng Nga chuyên ngành nhân văn, danh sách này chính là tấm bản đồ dẫn vào tâm hồn Nga.
Alexander Pushkin (1799–1837)
Pushkin được mệnh danh là “mọi thứ của nước Nga”, một thiên tài chết trẻ nhưng để lại di sản văn học khổng lồ. Từ hơn 800 bài thơ ngắn, 12 trường ca cho đến tiểu thuyết thơ “Eugene Onegin”, ông không chỉ tạo ra ngôn ngữ văn học hiện đại Nga mà còn chạm đến mọi chủ đề của đời sống. Ông cũng viết văn xuôi và kịch rất xuất sắc, tiêu biểu như “Con gái viên đại úy” và bi kịch lịch sử “Boris Godunov”.
Nikolai Gogol (1809–1852)
Bậc thầy châm biếm và hài kịch, Gogol đã viết nên những tác phẩm bất hủ như “Hồn ma” (Dead Souls) – hành trình kỳ lạ khám phá linh hồn Nga thông qua chuyện một viên chức đi mua… nông nô đã chết. Vở kịch “Thanh tra chính phủ” của ông vẫn được dàn dựng rộng rãi đến ngày nay, phản ánh sự thối nát và giả dối trong xã hội địa phương Nga thế kỷ 19 mà vẫn còn tính thời sự đến tận hôm nay.
Leo Tolstoy (1828–1910)
Có lẽ là nhà văn Nga nổi tiếng nhất toàn cầu, Tolstoy là tác giả của “Chiến tranh và hòa bình” – bản anh hùng ca về nước Nga trong cuộc chiến với Napoleon – và “Anna Karenina” – bi kịch về hôn nhân và đam mê. Tuy nhiên, Tolstoy tự xem “Phục sinh” là tác phẩm lớn nhất của mình, nơi ông khắc họa sâu sắc sự thức tỉnh lương tâm và niềm tin Kitô giáo. Ông còn là triết gia, nhà cải cách giáo dục và xã hội có tầm ảnh hưởng sâu rộng.
Fyodor Dostoevsky (1821–1881)
Là nhà văn của những chiều sâu tâm lý tăm tối nhất, Dostoevsky từng bị kết án tử hình vì phát tán sách cấm và bị đày đến Siberia, trải nghiệm đó đã thấm đẫm trong “Ghi chép từ ngôi nhà chết”. Ông là tác giả của những kiệt tác như “Tội ác và trừng phạt”, “Anh em nhà Karamazov” và “Lũ quỷ” – tất cả đều đi sâu vào xung đột đạo đức, tâm lý con người và câu hỏi lớn về niềm tin.
Ivan Turgenev (1818–1883)
Tác giả của “Cha và con” – tiểu thuyết đầu tiên phân tích sự xung đột thế hệ giữa giới trẻ trí thức và cha ông quý tộc. Ông cũng là người tạo ra hình ảnh “thiếu nữ Turgenev”, mong manh bên ngoài nhưng đầy nội lực đạo đức. Là người sống lâu năm ở châu Âu, Turgenev có công lớn trong việc giới thiệu văn học Nga ra thế giới.
Anton Chekhov (1860–1904)
Chekhov là bậc thầy của truyện ngắn, với câu nói nổi tiếng “Ngắn gọn là chị em của tài năng”. Ông không viết về những bi kịch lớn mà khai thác sự buồn tẻ, trì trệ của đời sống thường nhật. Là nhà viết kịch xuất sắc, các vở kịch như “Vườn anh đào” và “Ba chị em” phản ánh sự thoái trào của giai cấp quý tộc Nga, mở đầu cho những thay đổi lớn của thế kỷ 20.
Ivan Bunin (1870–1953)
Nhà văn Nga đầu tiên giành giải Nobel Văn học (1933), Bunin là người gìn giữ phong cách văn xuôi cổ điển nhưng giàu biểu tượng và nội tâm. Sống lưu vong ở Pháp, ông viết những truyện ngắn giàu gợi cảm và bi kịch như “Tình yêu của Mitya” và “Đại lộ tối”. Ông được xem là cây cầu cuối cùng nối giữa thế kỷ 19 cổ điển và hiện đại nhiều biến động.
Vladimir Mayakovsky (1893–1930)
Nhà thơ tiên phong của phong trào vị lai và cách mạng, Mayakovsky đã phá vỡ mọi quy tắc thi ca truyền thống. Ông sáng tác cho cách mạng, cho quảng cáo, và là biểu tượng của thời đại Xô Viết sôi động. Sống trong một “tam giác tình yêu” táo bạo và chết bí ẩn ở tuổi 36, ông để lại dấu ấn không thể thay thế trong văn học và văn hóa thị giác Nga.
Mikhail Bulgakov (1891–1940)
Bác sĩ trở thành tiểu thuyết gia, Bulgakov kết hợp thực tế và huyền ảo, y học và châm biếm để tạo nên những tác phẩm độc đáo như “Trái tim chó” và “Vệ sĩ trắng”. Tác phẩm để đời “The Master and Margarita” là bản giao hưởng kỳ ảo về ma quỷ, tình yêu và sự thật trong một Moscow Xô Viết siêu thực, được xem là một trong những tiểu thuyết vĩ đại nhất thế kỷ 20.
Boris Pasternak (1890–1960)
Nổi tiếng nhờ tiểu thuyết “Bác sĩ Zhivago” – tác phẩm bị cấm ở Liên Xô nhưng lại đoạt giải Nobel Văn học năm 1958. Bị chính quyền lên án, Pasternak từ chối nhận giải để tránh bị trục xuất. Cuốn tiểu thuyết không chỉ kể về cuộc nội chiến Nga mà còn là bản tình ca về sự sống, cái chết và khát vọng cá nhân trong một thời đại bị chính trị hóa đến tận cùng.
