Bạn có bao giờ tưởng tượng được rằng những khu vực bây giờ là đô thị sầm uất như bờ kè Smolenskaya hay công viên Sokolniki từng là những nơi thư giãn thiên nhiên yêu thích của người dân Moscow vào nửa cuối thế kỷ 19 không?
Cũng giống như ngày nay, người dân thủ đô trong thời kỳ đế quốc Nga từng tìm cách tránh xa trung tâm thành phố vào mùa hè. Không phải vì lý do công nghệ hay mạng xã hội, mà bởi vì mùa hè Moscow lúc đó đầy bụi bặm và nóng bức, khiến cuộc sống ở thành phố thật ngột ngạt. Hầu hết các con đường chưa được lát đá, và bụi vàng bay mù mịt mỗi khi có xe ngựa đi qua. Chính vì vậy, họ thường tìm đến các vùng ngoại ô như Sokolniki hay công viên Petrovsky để hít thở không khí trong lành và thư giãn.
Ngoài ra, những công viên nổi tiếng như Tsaritsyno, Kuskovo, Vorobyovy Gory, Kuzminki hay Kolomenskoye khi ấy còn là các công viên và rừng quê chứ chưa phải khu ngoại ô như ngày nay.
Dưới đây là 5 địa điểm “hot” nhất thời đó mà người Moscow thế kỷ 19 rất yêu thích để đi dạo, vui chơi và tận hưởng cuộc sống. Những ai đang lên kế hoạch du học Nga hoặc săn học bổng Nga có thể cảm nhận thêm chút không khí xưa cũ của thành phố này qua những điểm đến thú vị sau.
Đồng cỏ Novinskaya
Vị trí: Khu vực ngày nay là Novinsky Boulevard, ven bờ sông (Smolenskaya Embankment)
Dành cho: mọi tầng lớp
Hoạt động: rạp hát đường phố, biểu diễn, ăn uống, đi xe ngựa cho giới quý tộc
Vào dịp lễ Phục sinh, ở đồng cỏ Novinsky rộng lớn bên bờ sông Moscow sẽ diễn ra lễ hội lớn với nhiều hoạt động giải trí dành cho dân thường và giới quý tộc. Nổi bật là một chiếc lều lớn có cây thông xanh ở đỉnh – dấu hiệu của nơi bán rượu vodka. Lúc bấy giờ, rượu được bán bằng những dụng cụ đo lường đặc biệt tương đương với ly và chén nhỏ ngày nay.
Trên đồng cỏ là các quán rượu tạm bợ, khu trình diễn xiếc, khu bán đồ ăn vặt, kẹo bánh. Năm 1841, nhà sử học Pyotr Sytin ghi nhận có đến 11 xích đu, nhiều vòng quay, rạp xiếc nhỏ mở cửa phục vụ. Điều đặc biệt là vào ngày thứ ba, tất cả trò chơi và biểu diễn xiếc đều miễn phí để người nghèo cũng có thể tham gia.
Ngày thứ tư của lễ hội là dành cho giới thượng lưu, với các vòng xe ngựa dành riêng cho thương nhân vào ban ngày và chỉ dành cho quý tộc vào buổi tối. Một người chứng kiến thời đó miêu tả cảnh tượng tràn đầy sự sống động của giới trẻ, với những cuộc giao tiếp tán tỉnh bằng tiếng Pháp và thời trang thịnh hành.
Công viên Petrovsky
Vị trí: Công viên Petrovsky và khu vực lân cận
Dành cho: tầng lớp quý tộc
Hoạt động: đi xe ngựa, nhà hàng, hòa nhạc
Petrovsky Park được xây dựng sau trận hỏa hoạn Moscow năm 1812, theo thiết kế của kiến trúc sư người Scotland Adam Menelaws – người từng thiết kế công viên ở Tsarskoe Selo, nơi nghỉ dưỡng mùa hè của hoàng gia Nga. Công viên bao quanh Cung điện Petrovsky do Nữ hoàng Catherine Đại đế xây dựng năm 1780 để kỷ niệm chiến thắng trong chiến tranh Nga-Thổ.
Đây là khu vực dành riêng cho quý tộc, với các quy định nghiêm ngặt, ban đầu không được xây quán rượu hay các khu vui chơi để tránh thu hút dân thường. Về sau, các nhà hàng sang trọng xuất hiện cùng câu lạc bộ đêm nổi tiếng “Yar” – nơi con cháu giới thượng lưu thường tụ tập.
Năm 1836, hoàng đế Nicholas I còn cấp các khoản vay ưu đãi để quý tộc mua đất xây biệt thự gần công viên. Những khu biệt thự sang trọng dần mọc lên, như biệt thự “Thiên Nga Đen” của gia đình Ryabushinsky còn tồn tại đến nay.
Công viên Sokolniki
Vị trí: Công viên Sokolniki
Dành cho: tất cả mọi tầng lớp
Hoạt động: uống trà, đi dạo, đi xe ngựa, xem biểu diễn và các trò chơi giải trí
Khác với công viên Petrovsky nghiêm ngặt của quý tộc, Sokolniki là chốn vui chơi phổ biến của thợ thủ công, thương nhân và dân thường. Lễ hội ở đây thường bắt đầu từ ngày 1 tháng 5, một truyền thống kéo dài từ thời Peter Đại đế với các lễ hội cây Mai truyền thống của người Đức Moscow.
Một điểm nhấn của lễ hội là các màn biểu diễn độc đáo như nghệ sĩ đi dây thăng bằng trên đầu chiếc samovar nóng, các điệu múa dân gian, biểu diễn ảo thuật và các ban nhạc. Người dân thường ngồi ngay trên đất uống trà nóng từ những chiếc samovar do các bà góa lính phục vụ.
Theo lời một người dân Moscow thời đó, người Nga vốn không thích sự gò bó, họ thích hòa mình vào thiên nhiên với rừng cây, đồng cỏ rộng lớn và những bữa tiệc thâu đêm suốt sáng với rượu vang và tiếng hát vang vọng.
Maryina Roshcha
Vị trí: Quận Maryina Roshcha
Dành cho: dân thường
Hoạt động: uống trà, rượu, đi dạo, đi xe ngựa, xem biểu diễn
Maryina Roshcha được đặt tên theo một người phụ nữ tên Marya – thủ lĩnh một băng nhóm tội phạm thời xưa. Nơi đây chủ yếu là rừng bạch dương, nơi diễn ra các lễ hội dân gian truyền thống vào tuần lễ Tam Nhật (Trinity week) để tưởng nhớ người đã khuất.
Lễ hội này có nguồn gốc ngoại giáo, với nghi thức tạo vòng hoa từ cành bạch dương, đi vòng quanh và trao nhau những nụ hôn nhẹ nhàng. Người ta tin rằng trong tuần lễ này, các linh hồn lang thang (rusalki) sẽ xuất hiện, vì vậy người dân tổ chức các bữa tiệc lớn để tiễn biệt họ.
Cảnh tượng ở Maryina Roshcha rất sống động: người ta vừa ăn uống, vừa nhảy múa giữa các mộ phần, thể hiện một sự hòa hợp kỳ lạ giữa sự sống và cái chết. Đây là nơi dành riêng cho dân thường, còn quý tộc chỉ đến để xem những điệu múa tập thể đầy sức sống.
Tu viện Simonov
Vị trí: Tu viện Simonov
Dành cho: mọi người
Hoạt động: dạo chơi, ngắm cảnh từ bờ cao của sông Moskva
Tu viện Simonov được thành lập từ thế kỷ 14, là một trong những địa điểm tôn giáo quan trọng của Moscow với nhiều nhân vật lịch sử được chôn cất tại đây. Mặc dù phần lớn công trình tu viện đã bị phá hủy trong chiến dịch chống tôn giáo thời Liên Xô những năm 1930, nhưng vào thế kỷ 19, đồng cỏ xung quanh tu viện là điểm dạo chơi yêu thích của người dân Moscow, từ dân thường đến quý tộc.
Điểm hấp dẫn nhất là ngọn tháp chuông cao 90 mét của tu viện, cao hơn cả tháp chuông Ivan Đại đế trong Kremlin. Từ đây, người ta có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh Moscow với những đồng cỏ xan
